در جامعه امروز، کودکان تنها مخاطبانی کوچک و همراه در سفر محسوب نمیشوند، بلکه به یکی از اثرگذارترین عوامل تصمیمگیری در گردشگری خانوادگی تبدیل شدهاند؛ تا جایی که نوع مقصد، وسیله سفر، محل اقامت، تغذیه، تفریح و حتی نوع جاذبههای انتخابی به طور محسوس تحت تاثیر خواستهها و سلیقه آنان شکل میگیرد.
۲۸ آبان، روز جهانی کودک فرصتی دوباره برای توجه به نقش و جایگاه واقعی کودکان در جامعه و تصمیمسازی کلان و خرد است. یکی از حوزههایی که حضور و تاثیرگذاری کودکان در آن روز به روز پررنگتر میشود، گردشگری و سفر است؛ حوزهای که از نگاه بسیاری از کارشناسان، با مدیریت صحیح و طراحی محتوای آموزشی – تفریحی استاندارد، می تواند به بستری پویا برای پرورش نسل خلاق، مسئولیت پذیر ، طبیعت مدار و آگاه تبدیل شود.
کودکان امروز با برخورداری از هوش رسانهای بالا، ارتباط گسترده با فضای دیجیتال و دسترسی به حجم عظیم اطلاعات بصری و سرگرمی محور، ذائقه و انتخابهای خانواده را در سفر هدایت میکنند. همین موضوع سبب شده که گردشگری جهانی به سمت طراحی محصولات و تجربههای کودک محور حرکت کند؛ از پارکهای موضوعی و موزههای تعاملی گرفته تا کمپهای مهارتی طبیعت، مسیرهای علمی – آموزشی، اردوهای ماجراجویانه و فضاهای چند رسانهای خلاقانه. از زاویه دیگر، کودکان علاوه بر نقش فرهنگی و تربیتی، یک ظرفیت اقتصادی قابل توجه در بازار گردشگری به شمار میروند. امروزه بسیاری از مقاصد موفق جهان، برای جذب خانوادهها، نخست روی رضایتمندی کودکان سرمایهگذاری میکنند؛ موضوعی که نه تنها تقاضا را افزایش میدهد، بلکه به ایجاد برند مقصد پایدار، توسعه اشتغال، افزایش ماندگاری سفر و تنوع خدمات گردشگری منجر میشود.
برای عبور از وضعیت موجود، نیازمند سیاستگذاری بین بخشی میان دستگاههای مرتبط، بخش خصوصی و سازمانهای مردم نهاد هستیم. و تحقق این امر با سرمایهگذاری و اقداماتی چون، ایجاد پارکهای مقاصد تجربه محور مبتنی بر هویت محلی و اقلیمی، طراحی تورهای آموزشی – فرهنگی با مشارکت مراکز تربیتی و هنری، آموزش و تربیت راهنمایان گردشگری تخصصی کودک، ارتقای فناورییهای گردشگری کودک، حمایت از اقامتگاههای دوستدار کودک با استانداردهای ایمنی و سلامت، طراحی بستههای آموزشی – گردشگری برای مدارس، آموزش مهارتهای سفر پایدار در سنین کودکی و حمایت از کسب و کارهای نوآور فعال در حوزه آموزش همراه با سرگرمی، و…
توجه به این حوزه رویکردی تجملی یا فرعی نیست، بلکه سرمایهگذاری روی آینده گردشگری و تربیت گردشگران مسئول، سالم و فرهنگ مدار است. کودکان باید در سیاستگذاریها از” همراهان سفر” به “داراییهای راهبردی” تبدیل شوند؛ داراییهایی که میتوانند روحیه تعامل بین فرهنگی، توجه به میراث، احترام به طبیعت و نگرش توسعه محور را در کشور تقویت کنند. به طور قطع، آینده صنعت گردشگری متعلق به کودکانی است که بلد باشند، چگونه سفر کنند، چرا سفر کنند و در سفر چه بیاموزند.
کلام آخر اینکه، کودکان آینده گردشگری نیستند؛ بلکه آینده سازان امروز آن اند؛ بی توجهی به آنان به منزله از دست دادن فرصت تربیت مسافران آگاه و مدیران آینده صنعت گشگری کشور خواهد بود.
دکتر مهران حسنی پژوهشگر و تحلیلگر سیاستهای توسعه گردشگری عضو انجمن متخصصان گردشگری ایران کارشناس ارشد گردشگری
