کاهش چشمگیر بارندگی و افت محسوس آبدهی قناتها، روستای بل بلده در ارتفاعات البرز مرکزی را با بحران کمآبی مواجه کرده است؛ ماجرا از آنجا آغاز شد که قنات روستای بل کم آب شد که وقتی دهیار و شورای محل در تکاپوی تامین آب برای اهالی روستا هستند گزینههای متنوعی پیش رو دارند که انتخاب یک تصمیم مناسب مستلزم آگاهی از خاستگاه آب، میزان کمی و کیفی، و نحوه جمع آوری و توزیع بهینه آن می باشد. روستای «بل» در سه کیلومتری غرب شهر بلده در ارتفاع نزدیک به ۳۰۰۰ متر از سطح آزاد دریا در ارتفاعات البرز مرکزی قرار دارد.
بخشدار بلده به بحث مشکل قنات در روستای بل بلده اشاره کرد و گفت: مردم این روستا برای استفاده بهینه از منابع آب از ظرفیت تجربی و علمی بهرهگیری کنند.
معصومه طالبی تاکید کرد: موضوع مهم بهرهگیری از ظرفیتها برای حل مشکل آب است.
وی تصریح کرد: اقدامات انجام شده در بحث لایروبی و سایر تأثیری در بحث افزایش آب نداشته است.
پژوهشگر علوم زمین و منابع آبی در بحث مدیریت بحران کم آبی این روستا با بررسی موارد اعلام کرد: در این راستا دو رویکرد مطرح بوده است رویکرد نخست توسعه عملیات حفر قنات و بهینهسازی تونلهای هدایت کننده جریان آب و رویکرد دوم حفظ شرایط موجود و ایمنسازی تونلهای هدایتکننده آب و محافظت از آب قابل دسترسی بوده است.
همایون خوشروان با بیان اینکه برای انتخاب یک گزینه مناسب نخست بررسی دقیق ماهیت زمین شناسی منطقه اهمیت دارد، اضافه کرد: با انجام بازدید میدانی در روستای بل مشخص شد که شیب تند توپوگرافی و جهت شیب و نیمرخ مورفولوژیکی منطقه عامل تعیین کننده ای برای نحوه جریان آب در زیر زمین و برونزد آن به صورت چشمه در سطح زمین است.
وی افزود: خاستگاه آب شیرین و جریان آب از درون آبرفتهای واریزهای بوده که در مناطق کوهستانی تحت تأثیر روانآبها و نیروی ثقل از مناطق مرتفع حمل و در درهها نهشت مییابد.
این پژوهشگر علوم زمین و منابع آبی ادامه داد: ظهور آب شیرین در دشت مشرف به ارتفاعات شمالی روستای بل بهصورت چشمههای زاینده و جویبارهای کوچک گواهی آشکار از ساختار هیدرولیکی جریان آب زیر زمینی تحت تأثیر تغییر ماهیت توپوگرافی و جنس سنگ شناسی لایه های زمین است.
خوشروان گفت: گسلهای موجود در منطقه دارای راستای غربی، شرقی در امتداد گسل بزرگ البرز بوده و گسلی دیگر در امتداد شمال به جنوب نقش بسیار مهمی در تغییر ترکیب توپوگرافی و هدایت آب در شیب تند به سوی رودخانه بلده داشته است.
وی بیان کرد: با توجه به اینکه تعادل بودجه هیدرولوژیکی سازندهای سخت به میزان ورودی ریزشهای جوی بستگی دارد، بنابراین با کاهش میزان برف و باران طی یک دهه اخیر طبیعی است که حجم آبدهی چشمهها کاهش یافته است.
این پژوهشگر علوم زمین و منابع ابی اظهار کرد: پس از بازدید از مجموع چشمهها ، قناتها، استخرهای جمعاوری اب، سیل بندها و واحدهای سنگ چینهای و ساختارهای مهم زمین شناسی به مسوولان روستا پیشنهاد کردم که گزینه دوم را انتخاب کنند؛ به این معنا که متناسب با روند گرمایش زمین، مدیریت سازگاری را در دستور کار قرار دهند.
به گزارش پایگاه خبری صبح آمل نیوز و به نقل از فارس، خوشروان گفت: ایمنسازی و بهینهسازی تونلهای قناتهای موجود، جلوگیری از حفاری چاهها و تونلهای جدید، استفاده اضطراری از منابع آب شیرین دشت با حفر چاههای کمعمق، اصلاح سامانه انتقال آب و جایگزینی روشهای سنتی با لولهکشی، ارتقاء بهرهوری آبیاری با سیستمهای قطرهای و ساخت مخازن جمعآوری آب باران و برف در ارتفاعات مورد تاکید است.
13/8/1404
