افشین جمشیدی لاریجانی
مدیر مسئول صبح آمل
استان مازندران بهعنوان یکی از استانهای پرجمعیت و پرتنوع ایران، هم از منظر اقتصادی، گردشگری، فرهنگی و هم از لحاظ رسانهای دارای ویژگیهای خاصی است. رسانههای محلی، استانی و منطقهای در این استان نقشی مهم در انتقال اخبار، انعکاس مطالبات مردمی، و تسهیل ارتباط میان مردم با نهادهای دولتی و اجتماعی ایفا میکنند. با این حال، مانند سایر نقاط کشور، رسانهها در مازندران با چالشهایی روبهرو هستند که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.
ظرفیتها و وضعیت فعلی وتعداد رسانهها و گستردگی
بر اساس گزارشها، در استان مازندران “۴۷۶ رسانه مکتوب و برخط” فعالیت میکنند. از این تعداد، ۱۹ روزنامه، ۴۱ هفتهنامه، و ۱۸۹ پایگاه خبری در آمار ها ذکر شدهاند. همچنین گزارش دیگری عددی حدود «۴۰۴ رسانه، شامل ۱۷ روزنامه، ۴۱ هفتهنامه، ۱۸۱ سایت خبری، ۱۶۵ رسانه در بخشهای مختلف» را برای استان مازندران برمیشمارد. این تفاوت اعداد ممکن است ناشی از زمان گزارش، نحوه شمارش (مثلاً نمایندگیهای روزنامههای سراسری)، یا تعریف «رسانه» باشد
بهطور خلاصه، همین وجود پر تعداد رسانه استان مازندران را به یکی از استانهایی تبدیل کرده که رسانههای محلی فعال فراوان دارند و در سطح کشور از نظر تعداد رسانه جایگاه قابل توجهی دارد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد استان این استان را «در جایگاه پنجم کشور» از نظر تعداد رسانهها میداند. اما این تعداد رسانه که جدای از اطلاع رسانی و تاثیر اشتغال زیادی هم ایجاد کرده اند چگونه باید کسب در آمد کنند وجگونه در این وانفسایی که تقریبا حمایت دولتی وجود ندارد بتوانند تامین هزینه داشته باشند
رئیس هیئت مدیرهٔ خانه مطبوعات و رسانههای استان مازندران دربارهٔ رسانههای استان میگوید: «امروز روزنامههای مازندران با مشکلات فراوان اقتصادی … مواجهاند اما با تمام توان در حال انتشار هستند» و نیز «استان مازندران تنها استان کشور است که در تمام شهرستانهای استان دارای رسانه است». این نکته نشان میدهد فضای رسانهای در استان از پوشش نسبتا وسیعی برخوردار است، از شهرستانها تا مراکز استان.
گزارشها نشان میدهند که فعالان رسانهای استان در موضوعات محلی مثل جنگلخواری، محیط زیست، مسائل اجتماعی و … و بسیاری از معضلات استان ورود کردهاند و تاثیر گذار بوده اند بنابراین، ظرفیت برای تأثیرگذاری رسانهای در استان وجود دارد.
با وجود ظرفیتها، رسانههای مازندران با مشکلات متعددی روبهرو هستند که در ادامه به مهمترین آنها میپردازیم.
مشکلات اقتصادی و تأمین منابع
یکی از بزرگترین چالشها، مسائل اقتصادی رسانههاست: کمبود کاغذ برای نشریات مکتوب، فشار هزینهها، و رقابت با فضای مجازی. برای مثال،
مدیرکل فرهنگ و ارشاد استان گفته است تاکنون “۳۸ تن کاغذ اولیه برای رسانههای مکتوب استان تأمین شده و تا پایان سال نزدیک به ۱۰۰ تن کاغذ به قیمت دولتی اختصاص خواهد یافت”. این نشان میدهد که رسانههای مکتوب همچنان برای ادامه کار نیازمند تأمین منابع هستند و این پایان ماجرا نیست. کاغذ جزو کو چکی از هزینه هاست نشریات کاغذی کم کم از دور خارج می شوند و فضای مجازی محل اطلاع رسانی شده است اما هزینه های دفتری و نرم افزاری وسخت افزاری و دستمزد ها واداری و ترابری بیش از ۸۰ درصد هزینه ها را تشکیل می دهد اما تنها محل در آمد اخذ رپرتاژ و آگهی است که متاسفانه با داشتن بودجه فرهنگی برای دوایر و موسسات دولتی کمترین توجه ای به آن دارند.
ضعف در حمایتهای ساختاری و قانونی نیز وجود دارد
در گزارشها آمده است که رسانهها «در انتظار نگاه منصفانه و حمایت عملی» هستند. برخی فعالان رسانهای احساس میکنند که جایگاه رسانههای استان کمتر دیده شده و انتظار دارند مدیران ارشد استان نگاه بهتری به آنها داشته باشند که نگاه به حق و به جایی است و تبعیض بین رسانه ها نیز از دیگر مشکلات است
همچنین، رئیس خانه مطبوعات استان به موضوع «جعل روزنامه و روزنامهسازی در حوزه آگهیهای دولتی و ثبتی» در استان اشاره کرده است. چنین پدیدههایی میتواند به اعتبار رسانهها آسیب بزند و فضای رقابتی سالم را تحتالشعاع قرار دهد.
چالش تحول رسانهای و فضای دیجیتال
با گسترش اینترنت، رسانه برخط و فضای مجازی، رسانههای سنتی با فشارهایی مواجهاند. اگرچه استان مازندران رسانههای برخط متعددی دارد، اما نیاز به تحول در سبک تولید محتوا، ارتقای سواد رسانهای خبرنگاران و سازگاری با فضای دیجیتال احساس میشود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد استان گفته است که «کلاسهای سواد رسانهای با هدف ارتقای سطح آگاهی خبرنگاران از شرق تا غرب مازندران بهصورت رایگان برگزار خواهد شد». اما به چه میزان توفیق حاصل شده مبهم وناپیداست.
این نشان میدهد که آگاهان رسانهای استان نسبت به ضرورت تحول دیجیتال آگاهاند ولی عمق این تح
رم: ول هنوز جای کار دارد.
هرچند گزارشها نشان میدهند که اداره کل فرهنگ و ارشاد استان بر حمایت از رسانهها تأکید کرده است، مانند این بیان که «هیچ مدیری حق شکایت از خبرنگاران را ندارد» و «اگر نقدها منصفانه باشد، باید مورد استقبال قرار گیرد» اما در عمل، فضای نقد و آزادی رسانهای همواره با مانع روبهروست؛ احساس برخی فعالان رسانهای استان این است که رسانهها باید فرصت بیشتری برای ایفای نقش مستقل داشته باشند و اما آیا همین حمایت های کلامی کار ساز است رسانه از کجا باید تامین هزینه کند .
در این میان مثل فرماندار فعلی آمل که اعتقادی به رسانه ندارد البته اعتقاد به یک رسانه دارد ؟ نیز در استان کم نیست این فرماندار حتی از برگزاری مراسم روز خبرنگار که در تمام کشور برگذار شده شانه خالی کرده است و حالا با مشاهده این رویکردها چگونه رسانه ها باید دلگرم به حمایت باشند. رسانه های آمل تقدیر را گدایی نمی کنند اما بی توجهی بالاترین مقام دولتی شهر را بر نمی تابند
تقویت تشکلهای رسانهای و صنفی نیز بسیار کارساز است تشکیل انجمن صنفی مدیران رسانه های خبری و مجازی شهرستان آمل نیز از موضوع است که در همین بی توجهی فرماندار با برگزاری مراسم تجلیل از خبرنگاران از ۶۳ خبرنگار رسمی تقدیر به عمل آورد.
فعالان رسانه در استان میتوانند از طریق تشکلهایی مثل خانه مطبوعات، انجمن صنفی شبکهسازی، برگزاری کارگاههای تخصصی و حمایتهای صنفی، موقعیت خود را بهبود بخشند، حقوق صنفی را مطالبه کنند و بودجه های فرهنگی را که معلوم نیست در چه راهی هزینه می شود به مسیر حمایت از رسانه ها سوق دهند .
چنین تشکلهایی میتوانند زمینه را برای افزایش کیفیت، ارتقای حرفهای خبرنگاران و تقویت اخلاق رسانهای فراهم کنند.
نتیجهگیری
در مجموع، وضعیت رسانههای استان مازندران را میتوان ترکیبی از توان بالقوه بالا و چالشهای ساختاری دانست. از یک سو، تعداد قابل توجهی رسانه، پوشش گسترده در شهرستانها، و ظرفیت منطقهای وجود دارد؛ از سوی دیگر، مسائل اقتصادی، حمایتهای ناکافی، نیاز به تحول دیجیتال و محدودیتهای استقلال رسانهای به چشم میآیند.
اگر رسانهها در استان بتوانند با بهرهگیری از فرصتهای موجود — بهویژه تحول دیجیتال، تقویت تشکلهای صنفی، و پوشش عمیقتر مسائل محلی — مسیر خود را تقویت کنند، میتوانند نقش مؤثرتری در توسعه استان، ایجاد فضای گفتوگو، و افزایش شفافیت ایفا نمایند.
از این رو، پیشنهاد میشود که مدیران استان، سیاستگذاران رسانهای، اصحاب رسانه و نهادهای دانشگاهی استان بهصورت مشترک برای تقویت زیرساختهای رسانهای، ارتقای سطح حرفهای خبرنگاران، و بهبود شرایط اقتصادی رسانهها گام بردارند.
